Watermark (Filigran)
Filigran (Watermark), yapay zeka tarafından üretilen bir içeriğin -görsel, metin veya ses fark etmez- içine, sıradan bir kullanıcı olarak senin fark edemeyeceğin ama özel programların kolayca anlayabileceği gizli bir işaretin yerleştirilmesidir. Bu teknoloji, Google SynthID gibi araçların ürettiği görsellerin piksellerine bu tür bir filigran gizlemesine olanak tanır.
Bu işaret, içeriğin piksellerine, kelimelerin arasına veya ses dalgalarına o kadar ince bir şekilde işlenir ki, sen baktığında veya dinlediğinde hiçbir değişiklik görmezsin. Tıpkı bir kağıdın içine gizlenmiş, sadece mor ışıkta görünen bir güvenlik mührü gibi düşünebilirsin. Yapay zeka sistemi bu filigranı içeriği üretirken kendisi ekler ve bu sayede o içeriğin bir yapay zeka ürünü olduğu sonradan tespit edilebilir. Amaç, içeriğin orijinalliği ve kaynağı hakkında şeffaflık sağlamaktır.
Mesela, ChatGPT'den bir metin yazmasını istedin ve bu metni sosyal medyada paylaştın. Eğer ChatGPT bu metne bir filigran eklediyse, ileride birileri bu metnin orijinal mi yoksa yapay zeka ürünü mü olduğunu merak ettiğinde, özel bir araçla bunu anlayabilir. Ya da Trendyol'da ürün satan bir esnaf olarak, yapay zekadan ürün görselleri oluşturmasını istedin. Bu görsellerin içine gizlenen filigran, onların yapay zeka tarafından yapıldığını gösterir ve belki de ileride sahte ürün görsellerinin önüne geçmek için kullanılabilir. Hatta bir öğrenci olarak ödevini yapay zeka ile yazdıysan, hocan bu filigranı tespit eden bir programla bunu anlayabilir.
Bu gizli filigranı, geleneksel olarak fotoğrafların üzerine eklediğimiz "telif hakkı" yazıları veya logolarla karıştırmamak lazım. Geleneksel filigranlar içeriği korumak ve sahibini belirtmek için açıkça görünürken, yapay zeka filigranı tamamen görünmezdir ve amacı içeriğin kaynağının (insan mı, yapay zeka mı) tespit edilmesidir. Yani, bir fotoğrafın köşesindeki "toolcu.com" yazısı gibi bir şey değil, çok daha derinde gizli bir imza.
Şimdilik bu filigranları kendin tespit etmen için yaygın bir araç yok, ama büyük teknoloji şirketleri yapay zeka içeriklerini daha şeffaf hale getirmek için bu tür teknolojileri geliştiriyor. Bu yüzden, internette gördüğün bir içeriğin yapay zeka ürünü olup olmadığını merak ediyorsan, şimdilik en iyi yol, içeriğin kaynağını ve bağlamını dikkatlice incelemek.